{"id":4463,"date":"2025-07-30T12:12:33","date_gmt":"2025-07-30T10:12:33","guid":{"rendered":"https:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/2025\/07\/30\/wybiorczosc-pokarmowa-w-autyzmie\/"},"modified":"2025-07-30T12:12:33","modified_gmt":"2025-07-30T10:12:33","slug":"wybiorczosc-pokarmowa-w-autyzmie","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/2025\/07\/30\/wybiorczosc-pokarmowa-w-autyzmie\/","title":{"rendered":"Wybi\u00f3rczo\u015b\u0107 pokarmowa w autyzmie"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mocno ograniczony repertuar \u017cywieniowy i niech\u0119\u0107 do pr\u00f3bowania nowych produkt\u00f3w mo\u017ce by\u0107 zwiastunem wybi\u00f3rczo\u015bci pokarmowej, kt\u00f3rej do\u015bwiadcza wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci ze spektrum autyzmu. Jednak istniej\u0105 rozwi\u0105zania, kt\u00f3re poprawiaj\u0105 relacj\u0119 pociechy z jedzeniem. Potrzebna jest interdyscyplinarna diagnostyka i wsparcie oraz du\u017ca determinacja i skrupulatno\u015b\u0107 opiekun\u00f3w. Poszukiwanie optymalnych rozwi\u0105za\u0144, uk\u0142adanie jad\u0142ospisu oraz stopniowe rozszerzanie zakresu spo\u017cywanych pokarm\u00f3w s\u0105 bowiem niezwykle czasoch\u0142onne.<\/strong><\/p>\n<p>Od\u017cywianie odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w procesie rozwoju dziecka, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem fizycznym, jak i emocjonalnym czy spo\u0142ecznym. Wszelkie nieprawid\u0142owo\u015bci w tym zakresie mog\u0105 determinowa\u0107 dotkliwe konsekwencje. Mog\u0105 nimi by\u0107 np. niedo\u017cywienie i zaburzenia wzrastania, problemy z koncentracj\u0105 i ze zdolno\u015bciami poznawczymi czy op\u00f3\u017anienia w zakresie rozwoju motorycznego i oralnego. Konsekwencj\u0105 mo\u017ce tak\u017ce by\u0107 negatywny wp\u0142yw na relacje spo\u0142eczne, jak r\u00f3wnie\u017c utrwalenie niew\u0142a\u015bciwych wzorc\u00f3w \u017cywieniowych. Brzmi niepokoj\u0105co?<\/p>\n<p>Niestety. Szczeg\u00f3lnie dla rodzic\u00f3w i opiekun\u00f3w autystycznych dzieci. Szacuje si\u0119 bowiem, \u017ce nawet 70% dzieci z autyzmem do\u015bwiadcza <strong>wybi\u00f3rczo\u015bci pokarmowej<\/strong>, czyli stanu, w kt\u00f3rym osoba dysponuje ograniczonym repertuarem spo\u017cywanych pokarm\u00f3w lub stroni od pr\u00f3bowania specyficznych produkt\u00f3w lub grup produkt\u00f3w. Zjawisko to znajduje odzwierciedlenie np. w \u015bci\u015ble okre\u015blonych preferencjach tekstur lub konsystencji przyjmowanego jedzenia czy te\u017c w niech\u0119ci do si\u0119gania po nowe smaki.<\/p>\n<p><strong>JAKIE PRZYCZYNY STOJ\u0104 ZA WYBI\u00d3RCZO\u015aCI\u0104 POKARMOW\u0104?<\/strong><\/p>\n<p>Wybi\u00f3rczo\u015b\u0107 pokarmowa u dzieci ze spektrum autyzmu znajduje \u017ar\u00f3d\u0142o w sferze biologicznej i behawioralnej. Obok nieprawid\u0142owo dzia\u0142aj\u0105cego uk\u0142adu pokarmowego, co przejawia si\u0119 np. refluksem czy b\u00f3lem brzucha, przyczyn\u0105 mo\u017ce by\u0107 <strong>nadwra\u017cliwo\u015b\u0107<\/strong> na specyficzne smaki, zapachy b\u0105d\u017a tekstury wynikaj\u0105ca ze zwi\u0119kszonej wra\u017cliwo\u015bci sensorycznej dziecka. Z kolei trudno\u015bci z przetwarzaniem sensorycznych bod\u017ac\u00f3w prowadz\u0105 do <strong>neofobii pokarmowej<\/strong>, czyli niech\u0119ci do pr\u00f3bowania nowych potraw. Niekiedy autystyczne dzieci odrzucaj\u0105 pokarm <strong>ze wzgl\u0119du na jego konsystencj\u0119, wygl\u0105d, barw\u0119, faktur\u0119, a nawet temperatur\u0119 czy spos\u00f3b podania<\/strong>.<\/p>\n<p>Nie bez znaczenia s\u0105 r\u00f3wnie\u017c czynniki emocjonalne i \u015brodowiskowe. Kiedy dziecko z autyzmem poddane jest <strong>stresowi<\/strong> lub odczuwa <strong>napi\u0119cie emocjonalne<\/strong>, mo\u017ce zar\u00f3wno odmawia\u0107 przyjmowania pokarmu, jak i d\u0105\u017cy\u0107 do kompensacji odczuwanych emocji poprzez wyb\u00f3r i konsumpcj\u0119 okre\u015blonych potraw czy produkt\u00f3w. Dlatego du\u017cy wp\u0142yw na kondycj\u0119 m\u0142odej autystycznej osoby ma \u015brodowisko, w kt\u00f3rym \u017cyje, czyli rodzina i jej styl od\u017cywiania. Nie bez znaczenia s\u0105 tak\u017ce przyj\u0119te w najbli\u017cszym otoczeniu rytua\u0142y zwi\u0105zane z posi\u0142kami i codzienne rutyny, kt\u00f3re dzi\u0119ki swojej sta\u0142o\u015bci stanowi\u0105 filar przewidywalno\u015bci i daj\u0105 poczucie bezpiecze\u0144stwa. Z\u0142amanie znanych dziecku \u201ekod\u00f3w funkcjonowania\u201d mo\u017ce je destabilizowa\u0107 i prowadzi\u0107 do wybi\u00f3rczo\u015bci pokarmowej.<\/p>\n<p><strong>DIAGNOSTYKA WYBI\u00d3RCZO\u015aCI POKARMOWEJ<\/strong><\/p>\n<p>Zagadnienie, o kt\u00f3rym piszemy, mo\u017ce mie\u0107 zr\u00f3\u017cnicowane \u017ar\u00f3d\u0142a i niekoniecznie musi by\u0107 zwi\u0105zane z trudno\u015bciami w przetwarzaniu sensorycznym. Zdarza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ten sam objaw u badanych dzieci ma zupe\u0142nie inne podstawy. Samo to demaskuje skal\u0119 z\u0142o\u017cono\u015bci problemu i zaprasza do otwarto\u015bci w zakresie jego diagnostyki oraz wsparcia terapeutycznego. <strong>Interdyscyplinarne podej\u015bcie<\/strong> do zagadnienia wybi\u00f3rczo\u015bci pokarmowej daje nadziej\u0119 na odnalezienie optymalnych metod, kt\u00f3re otworz\u0105 dziecko na nowe produkty czy potrawy.<\/p>\n<p>Wa\u017cne jest, aby poza czynnikami sensorycznymi diagnozie podlega\u0142y te\u017c aspekty <strong>motoryczne i emocjonalne<\/strong>. Dlatego warto w\u0142\u0105czy\u0107 do procesu identyfikowania \u017ar\u00f3de\u0142 problemu i odnajdywania indywidualnej \u015bcie\u017cki \u017cywienia specjalist\u00f3w z r\u00f3\u017cnych dziedzin \u2013 pocz\u0105wszy od terapeuty integracji sensorycznej czy dietetyka, przez logoped\u0119, a\u017c po psychologa i lekarza.<\/p>\n<p><strong>JAK POZYTYWNIE WP\u0141YWA\u0106 NA ZMIAN\u0118 ZACHOWA\u0143 \u017bYWIENIOWYCH?<\/strong><\/p>\n<p>Nie istnieje uniwersalny spos\u00f3b rozwi\u0105zuj\u0105cy zagadnienie wybi\u00f3rczo\u015bci pokarmowej. To, co skutkuje w przypadku jednego dziecka, niekoniecznie musi by\u0107 recept\u0105 dla innego. Warto jednak si\u0119ga\u0107 po metody, kt\u00f3re mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 rozwojowo wspieraj\u0105ce i wp\u0142ywaj\u0105ce na zmian\u0119 zachowa\u0144 \u017cywieniowych m\u0142odego cz\u0142owieka. Oto kilka z nich:<\/p>\n<ul>\n<li>Zwracaj uwag\u0119, jakich produkt\u00f3w unika Twoja pociecha;<\/li>\n<li>Stopniowo wprowadzaj nowe produkty, posi\u0142ki lub po\u0142\u0105czenia produkt\u00f3w, aby nie zniech\u0119ci\u0107 dziecka do proponowanych zmian i pozw\u00f3l mu eksperymentowa\u0107 z jedzeniem;<\/li>\n<li>Wprowadzaj dziecko w arkana gotowania, zach\u0119caj je do uk\u0142adania potraw uwzgl\u0119dniaj\u0105cych zr\u00f3\u017cnicowane jedzenie i nagradzaj za pr\u00f3bowanie nowych produkt\u00f3w;<\/li>\n<li>Zapobiegaj podjadaniu mi\u0119dzy posi\u0142kami;<\/li>\n<li>Pozw\u00f3l dziecku na eksperymentowanie z r\u00f3\u017cnymi narz\u0119dziami do jedzenia i zapoznanie si\u0119 z nimi, poniewa\u017c mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na jego relacj\u0119 z pokarmem;<\/li>\n<li>Stymuluj zmys\u0142y smaku i w\u0119chu, zach\u0119caj\u0105c dziecko do rozpoznawania spo\u017cywanych produkt\u00f3w i opisywania ich;<\/li>\n<li>Nie zmuszaj do jedzenia, poniewa\u017c presja mo\u017ce przynie\u015b\u0107 odwrotny efekt i spowodowa\u0107 widoczne konsekwencje na lata;<\/li>\n<li>Zadbaj o ograniczenie czynnik\u00f3w rozpraszaj\u0105cych w trakcie posi\u0142k\u00f3w, poniewa\u017c sprawiaj\u0105, \u017ce dziecko je nie\u015bwiadomie i zupe\u0142nie nie uczy si\u0119 jedzenia;<\/li>\n<li>Zapewnij dziecku mo\u017cliwo\u015b\u0107 spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w w rodzinnym gronie, dzi\u0119ki czemu zyskuje ono okazj\u0119, by oswaja\u0107 si\u0119 z nowymi potrawami w bezpiecznym otoczeniu;<\/li>\n<li>Skorzystaj z responsywnego modelu karmienia, w kt\u00f3rym opiekun decyduje, gdzie, kiedy i co b\u0119dzie podane do jedzenia w ramach produkt\u00f3w, jakie dziecko lubi, zna i akceptuje; z kolei dziecko decyduje ile zje, co zje i czy w og\u00f3le zje.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>METODA FOOD CHAINING<\/strong><\/p>\n<p>To, co je i w jaki spos\u00f3b je dziecko z wybi\u00f3rczo\u015bci\u0105 pokarmow\u0105, na og\u00f3\u0142 nie jest dzie\u0142em przypadku. <strong>Metoda Food Chaining<\/strong> to skuteczne narz\u0119dzie wspieraj\u0105ce najm\u0142odszych borykaj\u0105cych si\u0119 z problemami \u017cywieniowymi. Polega na stopniowym w\u0142\u0105czaniu nowych pokarm\u00f3w do diety przy wykorzystaniu dotychczasowych nawyk\u00f3w \u017cywieniowych oraz preferencji pociechy w zakresie smaku, tekstury czy cech spo\u017cywanego dot\u0105d jedzenia. Z kolei celem tworzenia <strong>\u0142a\u0144cucha \u017cywieniowego<\/strong> jest maksymalizacja r\u00f3\u017cnorodno\u015bci wybieranych produkt\u00f3w dzi\u0119ki wprowadzaniu takich, kt\u00f3re posiadaj\u0105 podobne w\u0142a\u015bciwo\u015bci sensoryczne.<\/p>\n<p>W praktyce wygl\u0105da to tak, \u017ce do listy pokarm\u00f3w o tych samych cechach (smak, konsystencja, tekstura), kt\u00f3re dziecko ch\u0119tnie spo\u017cywa, dodaje si\u0119 nowe, a po ich zaakceptowaniu nast\u0119pne. Na pocz\u0105tku dodawane produkty powinny mie\u0107 wsp\u00f3lne cechy, np. chrupko\u015b\u0107, mi\u0119kko\u015b\u0107, s\u0142odko\u015b\u0107 itp. Po osi\u0105gni\u0119ciu etapu, w kt\u00f3rym zakres spo\u017cywanych pokarm\u00f3w o podobnych cechach zostanie rozbudowany w zadowalaj\u0105cym zakresie, mo\u017cna zacz\u0105\u0107 do\u0142\u0105cza\u0107 produkty o zr\u00f3\u017cnicowanym smaku i konsystencji.<\/p>\n<p>Wa\u017cne jest, by nawigowa\u0107 preferencje i post\u0119py dziecka w rozszerzaniu spo\u017cywanej gamy produkt\u00f3w. Pomo\u017ce w tym <strong>dzienniczek \u017cywieniowy<\/strong>, w kt\u00f3rym du\u017c\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zuje si\u0119 do analizy cech sensorycznych jedzenia, czyli takich aspekt\u00f3w jak np.: kolor, konsystencja, smak, zapach, temperatura, spos\u00f3b podania. Dodatkowo rodzic i dziecko co tydzie\u0144 oceniaj\u0105 w skali od 1 do 10 nowo wprowadzane produkty, dzi\u0119ki czemu na przestrzeni czasu mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 szlak preferencji pokarmowych i skutecznie uk\u0142ada\u0107 jad\u0142ospis oraz obserwowa\u0107 jego ewolucj\u0119.<\/p>\n<p><strong>JEDZENIE MO\u017bE BY\u0106 PRZYJEMNO\u015aCI\u0104<\/strong><\/p>\n<p>Cho\u0107 dla autystycznego dziecka z wybi\u00f3rczo\u015bci\u0105 pokarmow\u0105 i jego rodzic\u00f3w czy opiekun\u00f3w czerpanie przyjemno\u015bci z posi\u0142k\u00f3w nie jest oczywiste, to dzi\u0119ki skrupulatnej, regularnej pracy i interdyscyplinarnemu podej\u015bciu mo\u017ce si\u0119 to zmieni\u0107. Z pewno\u015bci\u0105 nie nale\u017cy oczekiwa\u0107 szybkich efekt\u00f3w, bo tworzenie nawyk\u00f3w \u017cywieniowych to d\u0142ugofalowy proces, w kt\u00f3rym pojawiaj\u0105 si\u0119 regresy. Jednak wa\u017cnym jest, by pomimo przeszk\u00f3d, kontynuowa\u0107 przyj\u0119te rutyny i ca\u0142y czas poszukiwa\u0107 rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re przybli\u017caj\u0105 pociech\u0119 do unormowania relacji z jedzeniem. D\u0142uga i kr\u0119ta droga mo\u017ce zosta\u0107 zwie\u0144czona sukcesem, a nagrod\u0105 za jej podj\u0119cie b\u0119dzie dobrostan i mo\u017cliwie najlepszy rozw\u00f3j Twojego dziecka.<\/p>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p><strong>Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Wybi\u00f3rczo\u015b\u0107 pokarmowa a autyzm<\/strong>, [https:\/\/badamydzieci.pl\/porady\/autyzm\/wybiorczosc-pokarmowa-a-autyzm\/]<\/li>\n<li><strong>Wybi\u00f3rczo\u015b\u0107 pokarmowa u dzieci z autyzmem<\/strong>, [https:\/\/pedagogika-specjalna.edu.pl\/autyzm\/wybiorczosc-pokarmowa-u-dzieci-z-autyzmem\/]<\/li>\n<li><strong>Sposoby na wybi\u00f3rczo\u015b\u0107 pokarmow\u0105 w gabinecie terapeuty integracji sensorycznej<\/strong>, [https:\/\/terapiaspecjalna.pl\/artykul\/sposoby-na-wybiorczosc-pokarmowa-w-gabinecie-terapeuty-integracji-sensorycznej]<\/li>\n<li><strong>Metoda Food Chaining \u2013 czym jest i jak wykorzystywa\u0107 j\u0105 w praktyce?<\/strong>, [https:\/\/dietetycy.org.pl\/food-chaining\/]<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mocno ograniczony repertuar \u017cywieniowy i niech\u0119\u0107 do pr\u00f3bowania nowych produkt\u00f3w mo\u017ce by\u0107 zwiastunem wybi\u00f3rczo\u015bci pokarmowej, kt\u00f3rej do\u015bwiadcza wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci ze spektrum autyzmu. Jednak istniej\u0105 rozwi\u0105zania, kt\u00f3re poprawiaj\u0105 relacj\u0119 pociechy z jedzeniem. Potrzebna jest interdyscyplinarna diagnostyka i wsparcie oraz du\u017ca determinacja i skrupulatno\u015b\u0107 opiekun\u00f3w. Poszukiwanie optymalnych rozwi\u0105za\u0144, uk\u0142adanie jad\u0142ospisu oraz stopniowe rozszerzanie zakresu spo\u017cywanych pokarm\u00f3w s\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":4464,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-4463","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog-szkola-podstawowa"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4463","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4463"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4463\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4464"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/szkola-podstawowa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}