{"id":3623,"date":"2026-03-26T09:00:27","date_gmt":"2026-03-11T12:36:27","guid":{"rendered":"https:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/2026\/03\/11\/metody-terapeutyczne-w-pracy-z-dziecmi-ze-spektrum-autyzmu-podejscie-dyrektywne-i-niedyrektywne-2\/"},"modified":"2026-04-21T10:54:03","modified_gmt":"2026-04-21T08:54:03","slug":"metody-terapeutyczne-w-pracy-z-dziecmi-ze-spektrum-autyzmu-podejscie-dyrektywne-i-niedyrektywne-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/2026\/03\/26\/metody-terapeutyczne-w-pracy-z-dziecmi-ze-spektrum-autyzmu-podejscie-dyrektywne-i-niedyrektywne-2\/","title":{"rendered":"Metody terapeutyczne w pracy z dzie\u0107mi ze spektrum autyzmu. Podej\u015bcie dyrektywne i niedyrektywne."},"content":{"rendered":"<p><strong>Dob\u00f3r metod terapeutycznych dla osoby ze spektrum autyzmu to trudna sztuka. Wymaga otwarto\u015bci, elastyczno\u015bci oraz g\u0142\u0119bokiego wgl\u0105du w potrzeby dziecka. Aby wesprze\u0107 rodzic\u00f3w w tej kwestii, postanowili\u015bmy pochyli\u0107 si\u0119 nad charakterystykami podej\u015bcia dyrektywnego i niedyrektywnego oraz mo\u017cliwo\u015bci\u0105 \u0142\u0105cznego zastosowania ich element\u00f3w. <\/strong><\/p>\n<p>W domenie publicznej coraz cz\u0119\u015bciej i coraz g\u0142\u0119biej dyskutuje si\u0119 o spektrum autyzmu. Wci\u0105\u017c jednak mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 z pogl\u0105dem, jakoby autyzm by\u0142 chorob\u0105. Tymczasem jest to zaburzenie, kt\u00f3rego intensywno\u015b\u0107 mo\u017cna zmniejsza\u0107 i \u0142agodzi\u0107 za pomoc\u0105 metod terapeutycznych. Ich rozbudowany wachlarz mo\u017ce zdumiewa\u0107, jednak warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105 u\u017cywane w terapiach wspomagaj\u0105cych rozw\u00f3j w r\u00f3\u017cnych obszarach funkcjonowania. Nie zmienia to faktu, \u017ce mnogo\u015b\u0107 technik przysparza problem\u00f3w w zakresie wyboru tych najbardziej optymalnych dla dziecka. Kt\u00f3r\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 pod\u0105\u017cy\u0107?<\/p>\n<p>Wydaje si\u0119, \u017ce nie ma prostej odpowiedzi na to pytanie. Natomiast istnieje kilka fundamentalnych zasad, kt\u00f3re powinny uwzgl\u0119dnia\u0107 obrane przez nas metody:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Indywidualne podej\u015bcie i systematyczna praca<\/strong> \u2013 spektrum autyzmu oznacza, \u017ce dzieci \u017cyj\u0105ce z tym zaburzeniem b\u0119d\u0105 przedstawia\u0107 r\u00f3\u017cne predyspozycje i r\u00f3\u017cne trudno\u015bci. Niezb\u0119dne jest wi\u0119c opracowanie zindywidualizowanego programu wsparcia, kt\u00f3ry b\u0119dzie dostosowany do mo\u017cliwo\u015bci i potrzeb dziecka oraz realizowany w systematyczny spos\u00f3b.<\/li>\n<li><strong>Integracja wsparcia<\/strong> \u2013 w sytuacji korzystania przez dziecko z pomocy wielu specjalist\u00f3w istotnym jest, by podejmowane dzia\u0142ania terapeutyczne by\u0142y sp\u00f3jne i oparte na porozumieniu. Poczynania ze sob\u0105 sprzeczne lub wykluczaj\u0105ce si\u0119 nawzajem b\u0119d\u0105 negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na realizacj\u0119 nabytych przez dziecko umiej\u0119tno\u015bci. To z kolei odci\u015bnie pi\u0119tno na jego codzienno\u015bci i komforcie \u017cycia.<\/li>\n<li><strong>Zaanga\u017cowanie najbli\u017cszych<\/strong> \u2013 wa\u017cnym jest, aby w procesie terapeutycznym dziecka uczestniczyli rodzice. Poza sam\u0105 obecno\u015bci\u0105, daje im to r\u00f3wnie\u017c poczucie wi\u0119kszej sprawczo\u015bci, rozwija kompetencje i buduje zrozumienie dla potrzeb i trudno\u015bci, z jakimi boryka si\u0119 dziecko.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wskazane za\u0142o\u017cenia mog\u0105 by\u0107 jednak punktem wyj\u015bciowym dla dw\u00f3ch zgo\u0142a odr\u0119bnych koncepcji, jakimi s\u0105 podej\u015bcie dyrektywne i niedyrektywne.<\/p>\n<p><strong>Podej\u015bcie dyrektywne<\/strong><\/p>\n<p>Zwane r\u00f3wnie\u017c behawioralnym, poniewa\u017c to <strong>zachowanie<\/strong> stanowi punkt odniesienia\u00a0 w procesie terapeutycznym. Jego centralnym za\u0142o\u017ceniem jest perspektywa, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek uczy si\u0119 poprzez do\u015bwiadczanie konsekwencji podejmowanych przez siebie dzia\u0142a\u0144, a tak\u017ce na\u015bladowanie innych. Jej nadrz\u0119dnym celem jest wzmacnianie pozytywnych zachowa\u0144 przy jednoczesnym wygaszaniu tych niepo\u017c\u0105danych. Podstaw\u0105 podej\u015bcia jest stworzenie takiego <strong>systemu nagr\u00f3d<\/strong>, kt\u00f3ry b\u0119dzie odpowiada\u0107 dziecku. W podej\u015bciu dyrektywnym mechanizmem wsparcia zarz\u0105dza terapeuta. Wydaje polecenia i okre\u015bla zakres zaj\u0119\u0107 terapeutycznych, podczas kt\u00f3rych dziecko wielokrotnie styka si\u0119 z poszczeg\u00f3lnymi zagadnieniami. Dzi\u0119ki powtarzaniu zaplanowanych zada\u0144 utrwala schematy po\u017c\u0105danych zachowa\u0144.<\/p>\n<p>W przesz\u0142o\u015bci podej\u015bcie dyrektywne cz\u0119\u015bciej eksploatowa\u0142o obszar eliminowania niemile widzianych zachowa\u0144 dziecka poprzez stosowanie kar. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie takie dzia\u0142ania postrzegane s\u0105 jako nieetyczne, dlatego metody terapii behawioralnej ewoluowa\u0142y i aktualnie stawiaj\u0105 nacisk na <strong>wzmocnienie nabytych umiej\u0119tno\u015bci i rozbudowywanie zasob\u00f3w dziecka o nowe kompetencje<\/strong>. W\u015br\u00f3d metod behawioralnych mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 m.in. program TEACCH, metod\u0119 SSP, Stosowan\u0105 Analiz\u0119 Zachowania (ABA), Trening Umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych (TUS) czy Metod\u0119 Krakowsk\u0105 prof. dr hab. Jagody Cieszy\u0144skiej.<\/p>\n<p><strong>Podej\u015bcie niedyrektywne<\/strong><\/p>\n<p>Na przeciwleg\u0142ym biegunie metodologicznym znajduje si\u0119 podej\u015bcie niedyrektywne, okre\u015blane r\u00f3wnie\u017c rozwojowym. U jego podstaw le\u017cy za\u0142o\u017cenie <strong>etapowego rozwoju cz\u0142owieka<\/strong> oraz <strong>idea dziecka jako podmiotu terapii<\/strong>. W przypadku dzieci w spektrum autyzmu wspomniana etapowo\u015b\u0107 bywa zaburzana. Przez to trudno zdobywa\u0107 im kolejne umiej\u0119tno\u015bci. Jednak skutecznym remedium na napotykane przez autystyczne dzieci w tym obszarze komplikacje mo\u017ce by\u0107 w\u0142a\u015bciwe rozpoznanie kompetencji dziecka i poszerzanie ich w relacji do post\u0119pu procesu rozwojowego.<\/p>\n<p>Dlatego tak wa\u017cne jest, by terapeuta budowa\u0142 wsp\u00f3ln\u0105 przestrze\u0144 do\u015bwiadczenia, kt\u00f3ra umo\u017cliwia tworzenie relacji, a tak\u017ce rozw\u00f3j wewn\u0119trznej motywacji do podejmowania kontaktu i komunikacji. Wskazana relacja stanowi bowiem fundament oddzia\u0142ywa\u0144, kt\u00f3ry ma za zadanie sprzyja\u0107 \u201eotwieraniu si\u0119\u201d dziecka na drug\u0105 osob\u0119 oraz zwi\u0119kszaniu jego gotowo\u015bci do wsp\u00f3\u0142dzielenia uwagi i emocji. To z kolei jest niezb\u0119dne dla skutecznego rozwijania kompetencji spo\u0142eczno-komunikacyjnych i mo\u017cliwo\u015bci funkcjonowania w relacjach.<\/p>\n<p>Terapeuta wykorzystuj\u0105cy metody niedyrektywne w <strong>zaanga\u017cowany spos\u00f3b wchodzi w interakcje z podopiecznym<\/strong>, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na jego emocje i zachowanie. Jego g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest obni\u017cenie poziomu l\u0119ku i wyregulowanie emocji. W ten spos\u00f3b tworzy optymalne warunki do nauki, w kt\u00f3rych dziecko zyskuje przestrze\u0144 do w\u0142asnej inicjatywy i mo\u017ce wyra\u017ca\u0107 si\u0119 poprzez swoje dzia\u0142ania, czuj\u0105c si\u0119 bezpiecznie w relacji terapeutycznej.<\/p>\n<p>Cho\u0107 metody niedyrektywne nie s\u0105 tak popularne jak behawioralne, to stanowi\u0105 <strong>warto\u015bciowy spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z dzieckiem<\/strong>, oparty na akceptacji, zaanga\u017cowaniu i uczeniu si\u0119 poprzez do\u015bwiadczanie r\u00f3\u017cnego rodzaju bod\u017ac\u00f3w. Do niedyrektywnych metod wykorzystywanych w terapii autyzmu mo\u017cna zaliczy\u0107 m.in. animaloterapie i arteterapie, metod\u0119 terapii sensorycznej, metod\u0119 ruchu rozwijaj\u0105cego Weroniki Sherborne czy program Son-Rise.<\/p>\n<p><strong>Kt\u00f3re podej\u015bcie wybra\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>Ten dylemat istnieje w zasadzie od pocz\u0105tku pracy z osobami z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Przy doborze stosownego podej\u015bcia wa\u017cne jest, by uwzgl\u0119dnia\u0142o <strong>ono wymogi i uwarunkowania<\/strong> podopiecznego. Dziecko z autyzmem wymaga struktury i jasnych granic, tak samo jak przestrzeni na relacj\u0119, spontaniczno\u015b\u0107 oraz pod\u0105\u017canie za swoimi potrzebami. To wi\u0105\u017ce si\u0119 np. z si\u0119ganiem po inne metody zar\u00f3wno w \u015brodowisku szkolnym, jak i w warunkach indywidualnej pracy gabinetowej z dzieckiem.<\/p>\n<p><em>&#8211; Zar\u00f3wno z praktycznego, terapeutycznego, jak i wychowawczego punktu widzenia uwa\u017cam, \u017ce najlepszym rozwi\u0105zaniem jest \u0142\u0105czenie podej\u015bcia dyrektywnego z niedyrektywnym. Z jednej strony doros\u0142y musi stawia\u0107 granice oraz tworzy\u0107 ramy rozwojowe dla dziecka, a z drugiej budowa\u0107 bezpieczn\u0105 przestrze\u0144 do relacji, odreagowania emocji oraz swobodnego do\u015bwiadczania siebie i \u015bwiata. Przyk\u0142adem takiego integracyjnego podej\u015bcia mo\u017ce by\u0107 metoda GPS, kt\u00f3ra stawia akcent na relacje i kontakt z dzieckiem, maj\u0105c jednocze\u015bnie ustrukturalizowany charakter. <\/em><\/p>\n<p><em>Je\u015bli b\u0119dziemy wy\u0142\u0105cznie dyrektywni, istnieje ryzyko, \u017ce zamiast wspiera\u0107 rozw\u00f3j, zaczniemy dziecko \u201etresowa\u0107\u201d. Natomiast opieranie si\u0119 jedynie na odzwierciedlaniu i pe\u0142nej responsywno\u015bci mo\u017ce prowadzi\u0107 do tego, \u017ce dziecko b\u0119dzie nastawione g\u0142\u00f3wnie na przyjemno\u015b\u0107, stanie si\u0119 egocentryczne i infantylne w swoich potrzebach.<\/em> \u2013 podkre\u015bla Pawe\u0142 G\u00f3rny, dyrektor <strong><a href=\"https:\/\/otwarte-drzwi.pl\/poradnia\/\">Niepublicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej \u201eOtwarte Drzwi\u201d<\/a>.<\/strong><\/p>\n<p>Je\u015bli ktokolwiek ma jeszcze w\u0105tpliwo\u015bci, w jaki spos\u00f3b zmierzy\u0107 si\u0119 z kwesti\u0105 wyboru podej\u015bcia terapeutycznego, zach\u0119camy do zwr\u00f3cenia uwagi na kluczowe s\u0142owo dotycz\u0105ce autyzmu: <strong>spektrum<\/strong>. Oznacza ono zakres lub zasi\u0119g danego zjawiska. Spektrum autyzmu obejmuje szeroki wachlarz cech neurorozwojowych. Trudno wi\u0119c oczekiwa\u0107, by konkretne podej\u015bcie czy metoda terapeutyczna by\u0142a odpowiednia dla ka\u017cdej z os\u00f3b, kt\u00f3rej to zagadnienie dotyczy. To z kolei wskazuje na konieczno\u015b\u0107 zachowania elastyczno\u015bci i otwarto\u015bci w doborze metod terapeutycznych. W ten spos\u00f3b zyskujemy szans\u0119 na stworzenie warunk\u00f3w dla optymalnego wsparcia rozwojowego dziecka i maksymalizacj\u0119 post\u0119p\u00f3w w tej materii.<\/p>\n<p>==========================================<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>R\u00f3\u017cnice w metodach dyrektywnych i niedyrektywnych w terapii dzieci w spektrum autyzmu <\/strong>&#8211; <a href=\"https:\/\/uniterapia.pl\/blog\/2022\/03\/29\/metody-dyrektywne-i-niedyrektywne\/\">https:\/\/uniterapia.pl\/blog\/2022\/03\/29\/metody-dyrektywne-i-niedyrektywne\/<\/a><\/li>\n<li><strong>Metody i techniki pracy z dzieckiem z autyzmem &#8211; <\/strong><a href=\"https:\/\/poradnik.pkt.pl\/artykul\/metody-i-techniki-pracy-z-dzieckiem-z-autyzmem-247340\">https:\/\/poradnik.pkt.pl\/artykul\/metody-i-techniki-pracy-z-dzieckiem-z-autyzmem-247340<\/a><\/li>\n<li><strong>Metody terapii autyzmu<\/strong> &#8211; <a href=\"https:\/\/pomocautyzm.org\/metody-terapii-autyzmu\/\">https:\/\/pomocautyzm.org\/metody-terapii-autyzmu\/<\/a><\/li>\n<li><strong>Inne spojrzenie na autyzm, czyli o terapiach rozwojowych &#8211; <\/strong><a href=\"https:\/\/www.tatento.pl\/a\/1077\/inne-spojrzenie-na-autyzm-czyli-o-terapiach-rozwojowych\">https:\/\/www.tatento.pl\/a\/1077\/inne-spojrzenie-na-autyzm-czyli-o-terapiach-rozwojowych<\/a><\/li>\n<li><strong>Metody pracy terapeutycznej z dzieckiem w spektrum autyzmu<\/strong> &#8211; <a href=\"https:\/\/www.edukultura.pl\/metody-pracy-terapeutycznej-z-dzieckiem-w-spektrum-autyzmu\/\">https:\/\/www.edukultura.pl\/metody-pracy-terapeutycznej-z-dzieckiem-w-spektrum-autyzmu\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dob\u00f3r metod terapeutycznych dla osoby ze spektrum autyzmu to trudna sztuka. Wymaga otwarto\u015bci, elastyczno\u015bci oraz g\u0142\u0119bokiego wgl\u0105du w potrzeby dziecka. Aby wesprze\u0107 rodzic\u00f3w w tej kwestii, postanowili\u015bmy pochyli\u0107 si\u0119 nad charakterystykami podej\u015bcia dyrektywnego i niedyrektywnego oraz mo\u017cliwo\u015bci\u0105 \u0142\u0105cznego zastosowania ich element\u00f3w. W domenie publicznej coraz cz\u0119\u015bciej i coraz g\u0142\u0119biej dyskutuje si\u0119 o spektrum autyzmu. Wci\u0105\u017c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3622,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[76],"tags":[],"class_list":["post-3623","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog-szkola-podstawowa"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3623"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3624,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3623\/revisions\/3624"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3622"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/otwarte-drzwi.pl\/liceum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}